Wiskunde B← TerugAlle vakken
De absolute-waardefunctie
Planning

De absolute-waardefunctie

Functies en grafieken; onderdeel B2; september; ongeveer 35 minuten

Wat je hier leert

Wat |x| betekent, hoe de grafiek eruitziet, en hoe je vergelijkingen en ongelijkheden met absolute waarde oplost. Het idee is simpel; de valkuil zit in het feit dat je bijna altijd twéé gevallen krijgt.

Wat je hiervoor al moet kunnen

Wat het is

Video bij deze paragraaf

Modulusfuncties

Math with MennoOpenen op YouTube

|x| is de afstand van x tot nul.

Een afstand is nooit negatief, dus |x| ≥ 0 voor elke x. Er geldt |3| = 3 en |−3| = 3.

De grafiek van f(x) = |x| is een V met de knik in de oorsprong. Domein: alle x. Bereik: y ≥ 0.

Handige tweede manier om ernaar te kijken: |x| = √(x²). Kwadrateren maakt alles positief en de wortel maakt het weer klein, dus wat overblijft is het getal zonder minteken.

De sleutel: er zijn altijd twee gevallen. Uit |A| = 5 volgt A = 5 óf A = −5, want beide liggen op afstand 5 van nul. Wie er één vergeet, mist de helft van de punten.

Voorbeeld 1: een vergelijking

Los op: |x − 3| = 5.

1

Wat tussen de strepen staat, ligt op afstand 5 van nul. Dat kan aan twee kanten. x − 3 = 5   of   x − 3 = −5

2

Los allebei apart op. x = 8   of   x = −2

3

Controleer door in te vullen. |8 − 3| = 5 ✓   en   |−2 − 3| = |−5| = 5 ✓

Je kunt dit ook lezen als: welke getallen liggen op afstand 5 van 3? Dat zijn 3 + 5 en 3 − 5.

Voorbeeld 2: met een factor erin

Los op: |2x + 1| = 7.

1

Splits in twee gevallen. De hele uitdrukking tussen de strepen wordt 7 of −7. 2x + 1 = 7   of   2x + 1 = −7

2

Eerste geval oplossen. 2x = 6, dus x = 3

3

Tweede geval oplossen. 2x = −8, dus x = −4

Voorbeeld 3: een ongelijkheid

Los op: |x − 1| < 4.

1

Kleiner dan 4 betekent: binnen afstand 4 van nul, dus tussen −4 en 4 in. −4 < x − 1 < 4

2

Tel bij alle drie de delen 1 op. −3 < x < 5

De twee vormen

|A| < c geeft één aaneengesloten stuk: −c < A < c

|A| > c geeft twee losse stukken: A < −c of A > c

Voorbeeld 4: de grafiek van |f(x)|

Hoe ziet de grafiek van y = |x² − 4| eruit?

1

Teken eerst de gewone parabool y = x² − 4. Die snijdt de x-as bij −2 en 2, met de top op (0, −4). nulpunten: x = −2 en x = 2

2

Absolute waarde maakt alles positief, dus alles wat onder de x-as ligt klapt omhoog. het stuk tussen x = −2 en x = 2 wordt gespiegeld in de x-as

3

De oude top op (0, −4) wordt daarmee een piek op (0, 4), met knikken bij de nulpunten. bereik: y ≥ 0

Regel voor elke |f(x)|: laat alles boven de x-as staan en klap alles eronder omhoog. Op een nulpunt wáár de grafiek de as snijdt ontstaat een knik. Raakt de grafiek de as alleen aan, zoals bij een dubbel nulpunt, dan klapt er niets om en is er géén knik — kijk maar naar |x²|, dat gewoon x² is.

De fout die bijna iedereen maakt

Het tweede geval vergeten. Uit |x − 3| = 5 alleen x = 8 halen.

Vraag jezelf bij elke absolute waarde af: kan het ook de andere kant op? Bij een vergelijking met één absolute waarde zijn er bijna altijd twee oplossingen — behalve als er = 0 staat, want nul heeft maar één kant.

Zelf proberen

Vijf opgaven. Doe er zoveel als je wilt. Klap de uitwerking pas open als je zelf iets hebt opgeschreven.

1. Los op: |x + 2| = 6
Laat de uitwerking zien

x + 2 = 6   of   x + 2 = −6

x = 4   of   x = −8

2. Los op: |3x − 6| = 9
Laat de uitwerking zien

3x − 6 = 9   of   3x − 6 = −9

Eerste: 3x = 15, dus x = 5. Tweede: 3x = −3, dus x = −1.

x = 5   of   x = −1

3. Los op: |x| ≥ 2
Laat de uitwerking zien

Groter dan of gelijk aan geeft twee losse stukken, aan weerskanten:

x ≤ −2   of   x ≥ 2

4. Los op: |x − 4| ≤ 3
Laat de uitwerking zien

Kleiner dan of gelijk aan geeft één stuk:

−3 ≤ x − 4 ≤ 3

Overal 4 bij optellen:

1 ≤ x ≤ 7

5. Waar ligt het minimum van f(x) = |x − 5|, en hoe groot is het?
Laat de uitwerking zien

Een absolute waarde is nooit negatief, dus het kleinste dat kan is 0. Dat gebeurt als wat tussen de strepen staat nul is.

x − 5 = 0, dus x = 5

Minimum 0, bij x = 5. Daar zit de knik van de V.

Meer oefenen

Ging dit goed, maak er dan tien op Math4All. Let er bij elke opgave op of je beide gevallen hebt opgeschreven.

Math4All — vwo wiskunde B

Hoeveel heb je er gemaakt?

Richtgetal voor dit onderwerp: 15 opgaven. Geen norm, wel een goede maat. Tel de opgaven mee die je hierboven hebt gedaan.

0

Klaar met dit onderwerp?

Dan schuift de startpagina vanzelf door naar het volgende.

Terug naar het menu